Ngày 30/3/2026, tại thành phố Cần Thơ, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế đã tổ chức hội thảo nâng cao năng lực đáp ứng y tế công cộng với chùm ca nhiễm HIV (PHCR) với sự tham gia của đại diện các đơn vị trung ương, ông Trần Văn Dũng – Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) 12 tỉnh, thành phố của Dự án EPIC và các đối tác liên quan.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Phạm Đức Mạnh – Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh nhấn mạnh, trong bối cảnh dịch HIV/AIDS tại Việt Nam có xu hướng diễn biến phức tạp, xuất hiện các chùm ca nhiễm tại một số địa bàn và nhóm nguy cơ, việc triển khai các giải pháp đáp ứng y tế công cộng kịp thời, hiệu quả là hết sức cần thiết nhằm kiểm soát và cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng.

Hội thảo được tổ chức nhằm triển khai các nội dung của Quyết định số 286/QĐ-BYT ngày 22/01/2025 của Bộ Y tế về Kế hoạch hành động thực hiện giải pháp đáp ứng y tế công cộng với chùm ca nhiễm HIV tại Việt Nam, giai đoạn 2025–2030, đồng thời giới thiệu và lấy ý kiến hoàn thiện Dự thảo Hướng dẫn quốc gia về đáp ứng y tế công cộng với chùm ca nhiễm HIV.

Tại hội thảo, các đại biểu đã được cập nhật tình hình dịch HIV/AIDS tại khu vực miền Nam và miền Bắc, trong đó đặc biệt ở khu vực miền Nam, số người nhiễm HIV chiếm gần 60% tổng số trên toàn quốc, riêng TP. Hồ Chí Minh chiếm khoảng 32% tổng số người nhiễm HIV còn sống trên toàn quốc. Dịch HIV hiện tập trung chủ yếu ở nhóm nam giới, độ tuổi 25–49 và nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), với đường lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục (trên 80%).

Trong những tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận cảnh báo chùm lây nhiễm HIV tại nhiều tỉnh, thành phố, cho thấy nguy cơ lây truyền vẫn tiềm ẩn và có thể gia tăng nếu không được can thiệp kịp thời. Việc quản lý, sử dụng số liệu phát hiện các điểm nóng, cảnh báo nguy cơ về dịch, cải thiện chất lượng hoạt động chưa đồng đều, còn hạn chế trong việc vận dụng số liệu để nhận định tình hình dịch, cảnh báo nhóm quần thể, địa điểm có nguy cơ bùng phát, phát hiện các khoảng trống về dịch vụ nhằm tăng cường hoạt động phòng, chống HIV/AIDS và kiểm soát sự gia tăng lây nhiễm HIV ở trong nhóm quần thể và địa điểm có nguy cơ.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng chỉ ra một số khó khăn trong triển khai tại địa phương, đặc biệt trong bối cảnh thay đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, bao gồm hạn chế về nhân lực, năng lực phân tích số liệu và công tác giám sát tại tuyến cơ sở, tuyến tỉnh quá tải do tổng hợp, rà soát nhiều báo cáo từ các TYT và các cơ sở y tế trên địa bàn, người nhiễm HIV cần điều tra, xác minh địa chỉ mới từ địa chỉ cũ.

Vì vậy, quy trình đáp ứng y tế công cộng với chùm ca nhiễm HIV, bao gồm các bước từ phát hiện tín hiệu cảnh báo, phân tích số liệu, điều tra dịch tễ đến triển khai các biện pháp can thiệp phù hợp, việc xác định khoảng trống dịch vụ và xây dựng kế hoạch can thiệp theo mức độ ưu tiên cũng được thảo luận tại hội thảo.

Kết luận hội thảo, PGS. TS. Phạm Đức Mạnh – Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh đề nghị các đơn vị tiếp tục góp ý hoàn thiện Dự thảo Hướng dẫn, đồng thời chủ động chuẩn bị nguồn lực, tăng cường năng lực hệ thống và sẵn sàng triển khai hiệu quả các hoạt động đáp ứng y tế công cộng với chùm ca nhiễm HIV, góp phần kiểm soát dịch HIV/AIDS bền vững.

Đồng thời, yêu cầu các địa phương tăng cường phân tích số liệu thường xuyên, chủ động phát hiện sớm tín hiệu cảnh báo và kích hoạt kịp thời đáp ứng y tế công cộng ngay từ tuyến cơ sở, không để hình thành và lan rộng các chùm ca nhiễm trong cộng đồng. Việc triển khai PHCR cần được lồng ghép chặt chẽ với các chương trình điều tra dịch tễ, xét nghiệm, dự phòng và điều trị HIV/AIDS hiện có, bảo đảm tính chủ động, liên tục và hiệu quả trong kiểm soát dịch.